Trots op mijn zoon. Of moet ik zeggen postuum trots?

Robbin was nog jong, het was nog vóór het ‘alle jongeren hebben een mobieltje-tijdperk’.Hij had wel een computer op zijn kamer. Dat was handig op de middelbare school. Voor huiswerk.
Robbin had nooit zoveel tijd nodig voor zijn huiswerk. Hij was slim. En handig.Handig met het werken op de computer. Hij maakte voor mij een prachtige website. Hij was er trots op. Hij had het helemaal zelf uitgepuzzeld hoe dat moest.
Ik was er ook trots op, het zag er zo mooi uit. En ik was heel trots op mijn knappe zoon. (en ik ben dat nog steeds)In januari 2008 ging mijn site online. http://kleurenderwijs.nl/

Ik leerde van Robbin hoe ik zelf dingen kon wijzigen op mijn site. Hij was enorm geduldig. Stapsgewijs, deed hij het voor, en hij liet het me vooral ook zelf doen. Goed bedacht, een goede leermeester. Dat was hard nodig. Want ach, ik en computers!
Inmiddels heb ik heel wat berichten en afbeeldingen geplaatst van nieuwe schilderijen, cursusaanbod, en over tekentherapie.
Het programma waarin ik werkte (en nog steeds werk) is niet heel gebruiksvriendelijk. Sinds 2008 is er natuurlijk technisch nogal wat veranderd. En ook inhoudelijk is Kleurenderwijs veranderd. Ik geef geen tekentherapie meer, maar er is ‘Rouwbegeleiding’ bij gekomen. En daarom is mijn website nu stap voor stap, pagina voor pagina aan het veranderen. Ik kan dat niet zelf. Ik heb een lieve vriendin die dat voor mij doet. Zo fijn! Betty heeft overzicht, inzicht en heel goede ideeën.

Kijk, dit wordt de nieuwe site. Met een andere banner.

Het ‘omdat je iets wilt betekenen’ (tekentherapie) maakt plaats voor ‘kleurrijk leven- ruimte voor rouw’ . Dat zijn voor mij de twee sporen geworden waartussen ik mij beweeg. De vernieuwing komt geleidelijk aan, ik kan niet meer tegen ‘deadlines’, alleen het woord al…

Dit is een pagina van mijn nieuwe website, waar veel over mijn boek te vinden is. Je kunt hier ook mijn blogs vinden.

Wat mijn oude en nieuwe website betreft: ik beweeg me tussen twee sporen. Mijn oude site blijft, met doorklikmogelijkheden naar een nieuwe webshop, rouwbegeleiding, workshops en boeken.

Ik ben trots op mijn zoon. Of moet ik zeggen ‘postuum trots’ ? Dankjewel lieve Robbin.

Rouw heeft nooit vakantie.

‘Rouw heeft nooit vakantie. Ik wel.’

mijn schaduw en ik

Terwijl manlief in de brandende zon een Vikingenboot bewondert en daar ook op mag, zit ik op een bankje in de schaduw. Hier is het aangenaam.
Noem het maar de zonnige kant van de schaduw.

Schaduw geeft verdieping

 

 

 

Ik ben op vakantie in Denemarken en ik geniet van mijn vrijheid, het beste gezelschap, en de prachtige omgeving. Ik bezoek nieuwe plaatsen en na ruim een week klinkt het Deens al heel vertrouwd. 
‘Rouw heeft nooit vakantie’ las ik pas ergens. Dat is waar. Zoals ik alles van mijzelf meeneem op vakantie, mijn lijf en mijn emoties, zo gaat dit ook mee. Rouw zit nu eenmaal in mijn lijf. Ik wil het ook niet kwijt, want dan zou ik een deel van mezelf ontkennen. En mijn liefde voor mijn kind, voor Robbin.
Ik heb vakantie en ik geniet ervan. Zoals mijn vakantiekoffertje niet constant getild en dus gevoeld wordt, zo voel ik ook niet continu mijn rouw.
Ik voel het leven, mijn kleurrijk leven. En ik zie prachtige jonge kinderen en baby’s. Liefdevolle ouders, zwangere vrouwen. In een mooi park zingen, springen en swingen peuters en dreumesen. Ik herinner me die tijd van toen. Toen mijn eigen jongens zo klein waren. En ook zo vrolijk in het leven stonden.
In de stilte en de rust van niets-moeten voel ik de ruimte van fijne gesprekken met manlief. Gesprekken over toen, over nu.
Rouw is als een schaduw die met je meeloopt. Op onverwachte momenten duikt hij op. (Manu Keirse) Ook in de vakantie.
We begroeten ons gemis en laten het zijn.
In de schaduw van het gemis voel ik liefde.

Dubbelspoor

Dubbelspoor

Het is hier stil. Ik wacht.

En wachttijd is voor mij mijmertijd. Ik zie twee sporen en denk aan mijn leven.

Ik heb zo vaak dat gevoel: ik leef tussen twee sporen. Eén van een gewoon leven. Een hier en nu. Het leven zoals ik hier nu sta. En straks neemt de trein me mee, naar iets nieuws.

Mijn aandacht gaat naar het andere spoor, die van de ‘doodlopende weg’. Van de dood. Van gemis. Maar dit spoor leidt ook ergens heen. Meer en meer kom ik lotgenoten tegen op dit spoor. (Waarbij ik altijd denk ‘lotgenoten’ is geen fijn woord, het lot en lijden brengt ons samen, maar de mensen die ik ontmoet, zijn krachtige vrouwen.)

Ik durf steeds vaker dit spoor te nemen. Ik ben ook benieuwd wie en wat ik hier aantref. Mensen die open over hun verlies vertellen. Zoekgenoten naar troost. Kunstenaars die in het creatieve een enorme uitlaatklep vonden. En mensen die werken met het thema ‘rouw en verlies’.

In het weekend kwam ik een fotograaf tegen die prachtige foto’s van mensen maakt –mensen met emotie- ik zag een weerspiegeling van mijn eigen verdriet. Binnen een paar minuten waren we in gesprek. Zij vertelde me dat ze fotograaf was geworden na het overlijden van haar zoon. Ik vertelde over mijn kleurrijke werk als beeldend kunstenaar en over mijn boek met koffieprut, ontstaan uit rouw om mijn zoon.

‘O, dat heb ik gelezen in de krant! Was jij dat? Wat bijzonder. ‘

We luisterden naar elkaars verhaal. En dat gaf me kracht. Er voor elkaar kunnen zijn, hetzelfde spoor gaan, niet dit spoor vermijden en vooral maar het andere spoor gaan, steeds maar weer vooruit…

Ik leef tussen twee sporen. Van verleden en toekomst, van donker en licht, van bewegen en stilstaan. En ik voel dat ik me gemakkelijker kan bewegen in de tussenruimte. Ik kan zomaar van het ene in het andere spoor komen.

Beelden buiten, ze roepen iets bij me op. Ze weerspiegelen iets van mij. Zo ook als ik wandel. In de natuur zie ik mij. En dat troost me op moeilijke momenten.

Spreekt de  combinatie natuur, wandelen en tekenen/kunst je aan? Op 29 juni organiseer ik een middag bij de Slangenburg waar het thema is: tekenen van troost, de troost van tekenen. Zie ook  info over 29 juni

Verbinding in tijden van rouw.

Verbinding.
Ik lees het vandaag in verschillende blogs en artikelen over rouw.
Hoe belangrijk dat is. Je verbonden voelen. Met jezelf, met anderen.
Verbinding met delen van jezelf. Alle gevoelens die er mogen zijn. Verdriet, boosheid, eenzaamheid, maar ook weer blij kunnen zijn, krachtige delen. Kunnen huilen en kunnen zingen. Bewegen en stilzitten, stilstaan bij. Vooruit en achteruit.
Verbinding met anderen. Jezelf durven laten zien, in alles wat is. Of juist even heel stil jezelf niet laten zien, omdat je tijd voor jezelf nodig hebt. Weten dat er steunende mensen zijn, is ook een soort verbinding.
Na mijn artikel in de krant, kreeg ik heel lieve reacties. En ik heb bijzondere gesprekken gevoerd. Met vrienden, familie, collega’s. Met lotgenoten.
Luisteren en praten. Er zijn voor elkaar. Steun door verbinding.
En ik denk aan het hartlabyrint. De weg van binnen naar buiten en van buiten naar binnen. Ze horen bij elkaar, wat mij betreft. Ze verbinden mijn binnen- en buitenwereld.
Vandaag voel ik verbinding.

Als je geen woorden hebt, laat dan de kleuren spreken. Maar praat als je wilt.

Mijn hoofd zit vol woorden voor minstens tien boeken. Woorden die voor mij belangrijk zijn. Ze gaan over leven en over rouw. Over rouw en overleven. Misschien ken je mij al een tijdje en ken je mijn verhaal. Drie jaar geleden overleed mijn zoon. Ik vind het fijn als ik mijn verhaal kan vertellen. Als ik de naam van mijn zoon mag noemen. Robbin.

Soms teken ik. Of ik schilder. Gewoon abstract, intuïtief . Want ook al zit ik vol verhalen, soms kan ik de woorden niet vinden om uit te spreken. En soms wil ik de woorden alleen maar voelen.
Ik vind het ook fijn om collages te maken. Bladerend door tijdschriften zijn er meteen beelden die me aanspreken, plaatjes waar ik blij van word, of die me troosten. Gisteren zag ik een collage die ik 3 jaar geleden maakte.

Het was voor mij een beeld voor hoop. Het roodborstje (troostvogeltje) en de sneeuwklokjes.
Ik heb de beelden toen verder niet geanalyseerd. Waarom zou ik? Een beeld zegt genoeg. Het maken was fijn.
Gisteren keek ik naar de collage en zag opeens betekenissen van de drie vogeltjes in de lucht, en de drie sneeuwklokjes. Alleen ikzelf kan zo’n beeld vertalen. Het is mijn interpretatie. Ik schreef erover op Facebook: collage met tekst

Ik vind het fijn om taal en tekenen te combineren. Het is een zoektocht naar hoe ik op een dag mijzelf wil uiten. Vanochtend ben ik begonnen met schrijven, om een gedachtegang te laten stromen. En vanmiddag ga ik schilderen.
Elke dag is een zoektocht geworden. Rouw gaat niet over, wordt niet verwerkt. Ik hoor tegenwoordig vaak de uitdrukking ‘rouw verweven in je leven’. Dat vind ik mooi.

Op 21 maart is het drie jaar geleden dat Robbin overleed. Tijd heelt geen wonden, en soms lijkt het zelfs of rouw erger wordt, het gemis groter. Dat hoor ik van meer ouders. Maar door de tijd heen heb ik een weg gevonden om ermee om te gaan. Gesteund door mensen die stukjes met me meeliepen (letterlijk en figuurlijk).

Vanuit mijn werk als tekentherapeut, aangevuld met de opleiding tot rouwbegeleider, loop ik nu met anderen mee. Samen oplopen in dat land van rouw is een bijzondere weg.

Ben jij ook op zoek naar een creatieve vorm van jezelf uiten? Je kunt een afspraak maken voor ‘individueel tekenen’ . Dat kan ook schilderen of collage maken zijn. En praat als je wilt of werk in stilte. Welkom.

Ik ben gaan creëren en beetje bij beetje ben ik gaan praten..

Ik lees de review die een cliënt me toestuurde. En opeens denk ik: zo ben ik ook begonnen. In een eerste tijd van rouw in mijn leven, kon ik er niet over praten. Het ging toen om verlies van een mooie baan, waarbij ik me aan de kant gezet voelde. Praten deed gewoon teveel pijn en daardoor zocht ik mijn toevlucht in tekenen en kleuren.

schilderij dat ik maakte tijdens de ziekte van mijn zoon. Laag over laag steeds meer donkere kleuren..

Later, in verschillende periodes van rouw (verlies van gezondheid van mijn zoon) (verlies van dierbaren), waarbij ik steeds mezelf kon uiten in kleurrijke schilderijen, kwamen langzamerhand woorden bij de beelden die ik tekende. Ik schreef gedichten bij schilderijen, of ik maakte juist tekeningen bij gedachten-gedichten.

Woord en beeld versterken elkaar. Ik dacht dat er tussen tekentherapie en gesprekken een mooie vorm zou zijn voor rouwbegeleiding. En natuurlijk is kennis over rouw ook belangrijk daarbij. Daarom volgde ik een training tot rouwbegeleider.

Dit is de mooie review van een cliënt die kwam om een herinneringsschilderij te maken. (Ik mag hem delen)

“Dat rouw ruimte kan krijgen en er mag zijn heb ik bij Wilma Koolstra mogen ervaren.Wilma begrijpt als geen ander dat rouw individueel is. Zij geeft je als mens ruimte maar ook de houvast en het vertrouwen die je nodig hebt om te kunnen rouwen. Zonder druk, verplichtingen en vastgestelde stappen zoals bij andere vormen van therapie gebruikelijk is. Je mag bij haar zijn zonder te moeten. Wil je praten, dan kan dat. Wil je iets creëren, dan kan dat. Wil je dit niet, dan is het ook goed. Voor mij betekende dit dat ik ben gaan creëren en beetje bij beetje ben gaan praten. Er kwamen gaandeweg zoveel herinneringen en gevoelens opborrelen, dat ik hiervan best een beetje opkeek. 22 jaar is natuurlijk best lang geleden en als je dan in rouw positieve sprankjes hoop en licht naar boven voelt komen ben je daar best van onder de indruk kan ik je vertellen. Zonder Wilma had ik dit nooit kunnen ervaren en ik ben haar hier eeuwig dankbaar voor.”

Taal en tekenen van rouw

Vandaag heb ik een tekening en tekst uit voorraad samengevoegd. Taal en tekenen is zo’n fijne combinatie. Als rouw alle kanten uitgaat, is het fijn om vertrouwen te hebben. Het labyrint is voor mij een mooi symbool daarvoor. Er is 1 weg, je kunt niet verdwalen.

En op kleurloze, verkleurde stukken, weet ik dat er altijd weer kleur komt. Terwijl ik dit schrijf, kijk ik naar buiten en zie ik de vrolijk gekleurde narcis die zich niks aantrekt van het grijze weer.

‘Iedereen die treurt en rouwt zou eigenlijk door zulke troostvogeltjes omringd moeten worden’

Vandaag kreeg ik een mooie reactie op mijn boek. Ik deel hem graag.

 

“Dag Wilma, ik zou je nog iets schrijven over ‘Kan ik iets voor je doen?’ en hier ben ik dan. Ik vind dat je een prachtig boek hebt gemaakt/getekend/geschreven/gecreëerd… hoe zeg ik het best? De afbeeldingen vind ik heel mooi en puur, ze gaan recht mijn hart binnen en door hun soberheid kom je in een landschap van gemis terecht. Veertje is zo’n mooi, hartveroverend figuurtje en de troostvogels zijn zo lief en goedhartig; iedereen die treurt en rouwt zou eigenlijk door zulke​ troostvogeltjes omringd moeten worden. De tekst is minimaal, maar elk woord is welgekozen, waardoor er ruimte is voor alle vormen van verlies en gemis. En daarbij vind ik er van begin tot einde verschillende stappen van een rouwproces in terug die jij gewoon laat zien, die wij als lezers/kijkers gewoon ervaren, zonder dat ze worden vernoemd. Als ik door het boek blader denk ik dikwijls ‘o ja’, en dan weer wat later ‘ja, dat ook’, of weer ‘ja, zeker!’ Wat Veertje meemaakt is heel herkenbaar voor mij en ik veronderstel voor heel veel mensen.

 

Weet je wat? Ik loop een stukje met je mee.

Het is een boek met heel veel mogelijkheden en veel lagen. Het is zo mooi dat het als kijkboek op de salontafel kan liggen, het is zo simpel en ongecompliceerd dat je het kan gebruiken om met kinderen over verlies en rouw te praten, en het heeft zo’n diepgang dat het ook volwassenen direct van hart tot hart aanspreekt, om maar iets te zeggen … ik ben zeker dat anderen er nog heel wat meer kunnen over vertellen.Ik ben heel blij met dit boek, Wilma, en ik voel heel veel bewondering voor jou, dat je je verdriet kunt omzetten in zoiets moois en teers. Bedankt om dit te delen en veel liefs,
Lut V.S. ”

Tussen de wereld van veel woorden en zwijgen…beeldtaal.

Tussen de wereld van veel woorden en zwijgen , ligt een wereld vol beelden en herinneringen. Vanochtend mocht ik luisteren naar een persoonlijk levensverhaal en hoorde ik het verlangen van vormgeven van iets ‘met een ladder naar de hemel’. Met meegebrachte plaatjes en herinnerdingen ging ze aan het werk. De basis werd een smalle plank, die een eerste grondkleur kreeg, met daarop een prachtig borduurwerk.
Gaandeweg vertelde ze hoe ze bij haar gevoel kwam, een beetje verbaasd dat dat na zoveel jaren zo opborrelde. Ze deelde mooie herinneringen met mij.

Beeldend vormgeven, wat is het mooi.

(Zonder foto, die vind ik te persoonlijk)

Ruimte voor rouw. Tekenen, schilderen of praten?

Steeds weer merk ik hoe gemakkelijk het is om vrolijke schilderijen en positieve berichten te delen. ‘leuk, like, mooi’, ik ben blij met de positieve reacties….En hoe moeizaam het gaat: over rouw en verdriet te schrijven. ‘sterkte, knuffel, hartje..’ (op het moment van schrijven heb ik dat niet nodig, ik ben juist zo blij dat ik schreef, woorden vond bij mijn verdriet. Als ik te verdrietig ben, zie je me niet op de social media. ) een ‘like’ bij een bericht over verdriet, kan best 🙂

Schrijven, schilderen en tekenen, zijn voor mij een overleven/leven. En ik word er blij van, omdat ik me kan uiten. Het is de ruimte die ik nodig heb. Nadat ik me jarenlang vooral in tekeningen en schilderijen uitte, (als je geen woorden hebt, laat dan de kleuren spreken), merk ik dat woorden juist ook zo belangrijk zijn. De combinatie van taal en tekenen is voor mij het fijnst.
In mijn werk, tijdens workshops en ‘individueel tekenen’ zal ik steeds kijken naar wat jij wilt, wat jouw behoefte is. En dat kan best een uur lang alleen maar tekenen of schilderen zijn, in stilte. Of juist op zoek gaan naar woorden, praten over jouw verlies, om wie jij rouwt. Of de combinatie.

Ruimte voor rouw, voor jou.
Welkom!

Liever, lieve, liev…rust zacht